דער פֿינפֿיאָר-פּלאַן (המשך)

עמיל קאַלין

דאָס פֿערטע קאַפּיטל

די נאַכט האָט געמאַכט אַ וואַרע דעם נײַעם טאָג; עס איז געוואָרן וואַרעס און ביידע מענער זענען נאָך אַלץ געזעסן אויפֿן באַלקאָן אײַנגעוויקלט מיט שווערע מאַנטלען, דיקע קאָלדרעס און אויף די קעפּ — פֿיטערנע קוטשמעס. דער שמועס האָט געצאַנקט. יעדער איז געווען פֿאַרטאָן אין די אייגענע מחשבֿות. סעם האָט יאָ אײַנגעדרעמלט און נישט אײַנגעדרעמלט: פֿאַר די אויגן זענען אים פּלוצעם פֿאַרבײַגעלאָפֿן אַלערליי משונה-ווילדע וויזיעס און דערנאָך האָט ער דערזען פֿאַר זיך ווי די גאַס פּיקט זיך אויס פֿון דעם נאַכטיקן צודעק.

פֿוּיקעלע האָט זיך אויסגעריבן די רויטע אויגן. סעם האָט פּלוצעם דערפֿילט אַ שוועריקייט, וואָס האָט אים אַראָפּגעצויגן מיט אַלע כּוחות, צוגעשמידט די מידע אבֿרים צום בענקל. פּוּיקעלע האָט זיך אויסגעצויגן און געגענעצט, אַז די שמאָלע גאָמבע האָט אַזש גענומען ציטערן. הײַנט האָט ער אויסגעזען קלענער, אײַנגעשרומפּענער, די הויט איז געווען געל און פֿאַרפֿלעקט ווי אַ קלף. די נאַסע קאַרע אויגן האָבן געטראָגן אין זיך דעם צער פֿון דורות פֿאַרפּלאָגטע ייִדן.

אַ דינער ליכטיקער פּאַס איז געקראָכן פּאַוואָליע און עקשנותדיק איבער די דעכער, זיך געדראַפּעט שאַ-שטיל אויף די ווענט. די ליכטיקייט איז געוואָרן וואָס אַ מאָל ברייטער און ליכטיקער. די גאַס האָט איצט אויסגעזען ווי אַן אַלטיטשקע, וואָס האָט אַרויפֿגעשאַרעט איר קליידל און אַנטפּלעקט איר נאַקעטקייט: די פּלויטן מיט די קרומע ברעטער, די אַלטע ווענט, פֿון וואַנעט עס זענען דאָ און דאָרט אַראָפּגעפֿאַלן שטיקער פֿאַרב און קאַלך, די קרומע, געפֿרוירענע רערן, וואָס גליטשן זיך אַראָפּ פֿון די העכערע עטאַזשן, די שמאָלע, צעהויקערטע טראָטואַרן, וואָס טוען זיך שיִער נישט שפּאַלטן צוליב די וואָרצלען, וואָס גראָבן זיך אַרונטער, די בײַכיקע ביימער מיט די נאַקעטע צווײַגן. די גריבער אין מיטן דער גאַס, פֿול מיט אָנגעפֿרוירענע קאַלעמוטנע קאַלוזשעס — אַלץ, וואָס די פֿינצטערניש האָט פֿאַרדעקט, באַהאַלטן הינטער איר פֿאָרהאַנג, האָט זיך איצט געוואָרפֿן אין די אויגן.

די גאַס האָט סעמען נישט אָפּגעשטויסן פֿאַרקערט: אין אַמעריקע, אויב זײַן פֿוס וואָלט ווי עס נישט איז אָנגעטראָטן אויף אַזאַ גאַס, וואָלט ער שוין באַצײַטנס געזאָגט ווידוי, נאָר אין בוקאַרעשט האָט די נעבעכדיקייט געהאַט אַן אַנדער טעם — עס האָט געשטעקט אין דעם פּייסאַזש אַ פֿאַרגעסענע היימישקייט. צי איז שטעפֿאַנעשט געווען פֿיל שענער? מילא, דאָרט, וווּ עס האָבן געוווינט די שיינע בעלי-בתּים, אָבער די הינטערשטע, זײַטיקע געסלעך? וווּ די בלאָטע פֿלעגט זיך אויסטרוקענען ווי עס באַדאַרף צו זײַן, נאָר זומערצײַט, בײַ די גרעסטע היצן? די דאָזיקע גאַס, האָט ווי פּוּיקעלע, זיך נישט באַמיט אים אײַנצורעדן, אַז זי איז עפּעס אַנדערש ווי אין דער אמתן. די ידיעה וועגן „פּאַבליק-רעלעישנשיפּ‟ איז נישט דערגאַנגען אַהער: זיי, די גאַסן, האָבן נישט געמאַכט חנדלעך, זיך געסטאַרעט ער זאָל באַקומען אַ באַזונדערן אײַנדרוק אָדער געבן אָנצוהערענישן, אַז עס ליגן אין זיי עפֿעס טיפֿערס ווי מע דערזעט פֿון ערשטן בליק. פּוּיקעלע האָט נישט אָנגעהויבן וויסן וועגן דער אַמעריקאַנער פֿאַלשקייט און לעכערלעכער זעלבסטחשיבֿות.

פּוּיקעלע האָט זיך אויסגעצויגן ווידער און זיך אָנגערופֿן מיט אַ סקריפּנדיקער, נישט אויסגעשלאָפֿענער שטים: „שלום-עליכם, ליכטיקער מאָרגן! האָב רחמנות אויף מײַנע אַלטע ביינער, איך בעט דיך!‟ ער האָט זיך פּאַוואָלינקע אויפֿגעשטעלט אויף די פֿיס, גענומען זײַן שטעקן אין דער האַנט און געוווּנקען צו סעמען: „אויף ווידערזען, ברידערל. איך גיי שטיין נאָך ברויט!‟
„וואָס הייסט?‟ — האָט סעם געפֿינטלט מיט די אויגן. — „וואָס האַקסטו דאָרט, האַ? די טרוקעניש נאָך דער צווייטער וועלט-מלחמה גייט אָן ווײַטער, חלילה? זאָג נישט, אַז דו דרייסט זיך נאָך אַלץ אַרום מיט דער שפּײַז-קאַרטע אין בוזעם-קעשענע…‟
„לאַך נישט!‟ — האָט פּוּיו געסטראַשעט מיטן שטעקן אויף קאַטאָוועס. — „איך היט אָפּ בײַ מיר נאָך עטלעכע קאַרטעס אַזוינע אויף נישט צו באַדאַרפֿן, אַ סגולה קעגן אַ בייז אויג, ווי יענע אויסשפּרוכן, וואָס מ’פֿלעגט צולייגן אין שטעפֿאַנעשט אַ קימפּעטאָרין צוקאָפּנס.‟
„פּוּיקעלע, הער כימיע-אינזשעניר דריימאַן, האָסט, דאָך, אַ דיפּלאָם, זײַ נישט קיין בהמה… וואָס טויגן דיר אַזוינע באָבישע אמונות?‟
„וואָס טויג אַרבעטן? וואָס טויג דאָס שטיין אין די רייען, זיך רײַסן מיט גראָבע מענטשן צוליב אַ ביסן, זיך מוטשען מיטן לעבן? וואָס איז דער שׂכל? סײַ־ווי, נאָך די אַלע יאָרן, טרעפֿט מען אין קבֿר אַרײַן.‟
„ווייסעך?‟ — האָט סעם געצויגן מיט די אַקסלען. — „אויכעט יעקבֿ־אָבֿינו האָט געהאָרעוועט זיבן יאָר בײַ לבֿנען און צום סוף האָט דער בעל-הבית אים אונטערגערוקט לאהן, די סחורה, וואָס איז זיך געליגן אויף דער פּאָליצע, און יעקב-אָבֿינו, דער תּמעוואַטע ייִד, האָט געהאָרעוועט נאָך זיבן יאָר. אַמאָל האָב איך געהערט פֿון אַ ניו-יאָרקער רבֿ, אַז דער מוסר-השׂכּל, וואָס מ’דאַרף אַרויסנעמען דערפֿון איז אַזאַ: דער מענטש מוטשעט זיך און פֿרעגט נישט קיין פֿאַרוואָס. פּונקט אַזוי זענען די ייִדן — נעשׂה ונשמע.‟
„דײַן רבֿ איז געווען מחילה אַליין אַ בהמה און איך וועל סײַ־ווי גיין מיט אײַער דערלויבעניש, שטיין אין דער ריי נאָך ברויט, ווײַל דער טאָג איז אַ לאַנגער, אָבער די ריי איז טיילמאָל נאָך לענגער, אויף ווידערזען, שלוימעלע. זײַ מיר געזונט און האָב מיר מזל!‟

בײַ די דאָזיקע ווערטער האָט פּוּיקעלע אָנגעטאָן די שווערע, גרויע שאַפּקע אויפֿן קאָפּ, זיך אָנגעלענט אויפֿן שטעקן און, שווערלעך אונטערהינקענדיק, זיך אַ לאָז געטאָן צו דער טיר און זי פֿאַרמאַכט נאָך זיך.

סעם האָט ווידער דערפֿילט ווי דער מעכטיקער כּוח כאַפּט זיך אָן אין זײַנע פֿיס. יעדער טריט איז אים געווען שווער צו מאַכן, ממש ווי קריעת ים-סוף. ער האָט געטראַכט צו זיך אַז ס’וואָלט נישט געווען קיין עבֿירה, ווען ער וואָלט זיך אַריבערגעצויגן אויף דער קאַנאַפּע אין וווינצימער און געכאַפּן דאָרט אַ לײַטיש דרעמל, ביז פּוּיקעלע וועט זיך אומקערן מיט אַ פֿרישן, שמעקנדיקן לעבן ברויט.

סעם האָט זיך אַוועקגעלייגט אויף דער קאַנאַפּע אין די מלבושים. ער האָט זיך צעלייגט ווי בײַ זײַן טאַטן אין ווײַנגאָרטן, אַז די שפּרונגפֿעדערס האָבן אַזש גענומען סקריפּען. ער האָט קוים אוספּייעט אַרויסצולאָזן אַ טיפֿן קרעכץ פֿול מיט תּענוג און, נישט וואַרטנדיק אויף קיין שום „אײַ לי לו, לי לו‟ — איז ער אַרײַנגעפֿאַלן אין אַ האַרטן שלאָף. מ’האָט געמעגט שיסן אין דרויסן מיט אַ האַרמאַט וואָלט ער זיך אין קיין שום פֿאַל נישט אויפֿגעכאַפּט.

סעם האָט זיך איבערגעוועקט מיט אַ צאַפּל. דער צימער האָט זיך געדרייט פֿאַר זײַנע אויגן. ער האָט אַלץ געזען, ווי דורך אַ נעפּל. „וואָס טוט זיך דאָ, צו אַל די רוחות?‟ — איז אַ פֿראַגע אים דורכגעלאָפֿן אין קאָפּ. — „דער צימער זעט דאָך אויס צוויי טראָפּנס וואַסער, ווי אין אונדזער דירה אין בוקאַרעשט!‟

דעמאָלט האָט ער זיך געכאַפּט, אַז דאָ גייט עס נישט אין קפֿיצת-הדרך אָדער עפּעס איבערנאַטירלעכס. ער ליגט טאַקע אויף דער קאַנאַפּע, וואָס איז געשטאַנען אין דער בוקאַרעשטער דירה און דאָס איז גאָר נישט קיין צופֿאַל. פּוּיקעלע האָט איבערגענומען די דירה נאָך זייער אַרויספֿאָרן. סעם האָט זיך אומגעקוקט אַרום זיך. „אַ בראָך צו מײַנע יאָרן!‟ — האָט ער זיך געפּאַטשט איבערן שטערן, — „ס׳האָט זיך גאָרנישט געביטן אויף קיין האָר ניט, נעבעך! נו, אָבער דאָס מעבל, וואָס מ׳פֿלעגט אַ מאָל באַשטעלן בײַ אַ סטאָליער, איז געווען פֿון אמתן האָלץ. אַלץ איז געווען שטאַרק — אײַזן. כאָטש נעם און האַק עס מיט אַ האַק. גאָר נישט ווי יענע ניו-יאָרקער פֿאַרצאַצקעטע, שלאַבעריקע קאַמאָדן און שאַפֿעס — דאָריסעס איין אויג אין קאָפּ.‟

ער האָט זיך אויפֿגעהויבן, צוגעגאַנגען צו אַ שאַפֿקעלע און אַ צי געטאָן דאָס טירל. עס האָט זיך דערהערט אַ קנאַק און דאָס טירל איז געבליבן הענגען אויף דער קרום. סעם האָט געפֿירט מיט די פֿינגער איבער דעם קין, פֿון וועלכן עס האָבן געשפּראָצט צוויי-טאָגיקע, שטעכיקע, ווײַסע הערלעך: „נו, עס זענען דאָך אַריבער איבער דרײַסיק יאָר… אויכעט מײַנע געלענקען זענען נישט די וואָס אַ מאָל… דין און צעברעקלען זיך ביסלעכווײַז…‟

די אַרײַנגאַנג טיר האָט זיך געעפֿנט און פּוּיקעלע איז אַרײַנגעקומען מיט אַ טאַנצנדיק גענגעלע, ענלעך צו אַ קאַץ מיט אַ פֿאַרוווּנדיקט פֿיסל. זײַנע הענט זענען געווען ליידיק.
„ברוכים-הבאָים! וווּהין איז פֿאַרשוווּנדן געוואָרן דאָס ברויט?‟ — האָט סעם באַטראַכט פּוּיקעלען מיט חידוש.

„וווּהין איז עס פֿאַרשוווּנדן געוואָרן? ס׳ליגט אין קאַמערע, טײַערער. ביסט געשלאָפֿן ווי אַ יפֿיפֿיה… האָסט הײַנט אַ קוק געטאָן אויפֿן זייגער? ס׳איז שוין נאָך פֿיר אַזייגער, מעגסט מיר גלייבן אויפֿן וואָרט. איך האָב געהאָרעוועט דעם גאַנצן טאָג, אַרומגעקלעפּט די קאַרטאָן־קאַסטנס, כאָטש אונדזער פֿאַבריק האָט נאָך מיט זעקס חדשים צוריק איבערגעשטיקן די ראַטע פֿון דעם פֿינפֿיאָר־פּלאַן. פֿון דעסטוועגן, גיט די נאַטשאַלסטווע נישט אָפּאָטעמען אַ מינוטקעלע. מיר אַרבעטן ווײַטער, ווי משוגעים. קוק! עס זענען מיר שוין אָנגעוואַקסן מאַזאָלעס אויף די פֿינגער.‟
„נו, זיץ אַ ווײַלינקע, רו דיך אויס די ביינער, כאַפּ אַ טרונק וואַסער.‟
„נישטאָ קיין צײַט!‟ — האָט פּוּיקעלע געפֿאָכעט מיטן שטעקן. — „נישטאָ קיין צײַט! דעם טרונק וואַסער וועלן מיר איבערלאָזן אויף שפּעטער. מע זאָגט, אַז דער משׂא-אויטאָ מיט מילך איז שוין נישט ווײַט פֿון דאַנען און לעבן דער ׳אַלימענטאַרע׳* שטעלט זיך די מינוט אויס אַ ריי. ס׳אַן עבֿירה יעדע סעקונדע. שוין, איך לויף!‟
„וואַרט צו! וואַרט צו! איך קום אויך!‟ — האָט סעם אויסגערופֿן.

פּוּיקעלע האָט אַ כאַפּ געטאָן דאָס קיישל מיט ליידיקע פֿלעשלעך און ביידע מענער זענען אַוועקגעלאָפֿן מיט אַלע כּוחות זיך שטעלן אין דער ריי נאָך מילך, אָבער אַז זיי זענען אָנגעקומען, זענען זיי געווויר געוואָרן, אַז די ריי איז זיך צעגאַנגען. אַ יונגער־מאַן, וואָס האָט זיך געדרייט הין-און-קריק מיט ליידיקע הענט פֿאַר דער וויטרינע, האָט זיי געלאָזט וויסן, אַז דער משׂא-אויטאָ מיט מילך איז טאַקע געקומען. ער האָט געאַנקערט הינטער דער קלייט. מ׳האָט אויסגעלאָדן צוויי-דרײַ קעסטלעך, נישט מער, אַזוי האָט מען גערעדט, און די מילך האָט זיך איינס-און-צוויי אויספֿאַרקויפֿט. די מעשׂה איז געווען אַ קורצע. אַ שאָד! דער יונגער־מאַן אַליין איז אַרויס מיט ליידיקע הענט. אַוודאי, ווי תּמיד, זענען עטלעכע פֿלעשער „פֿאַרשוווּנדן געוואָרן‟ אונטערוועגנס; זיי ווערן פֿאַרקויפֿט בײַ דער הינטערשטער טיר פֿאַר אַ באַזונדערן פּרײַז.

„ס׳מאַכט נישט אויס!‟ — האָט זיך סעם אָנגערופֿן, — „איך וועל אײַנקויפֿן אויך אונטערן טיש.‟

אויפֿן יונגער־מאַנס פּנים האָט זיך באַוויזן אַ שמייכעלע: „דאָס פֿאַרקויפֿט מען נישט צו אַבי ווער — נאָר צו פֿאַרטרוילעכע לײַט!‟

די מענער האָבן זיך אומגעקערט אַהיים מיט ליידיקע פֿלעשלעך.

„נישט געפֿערלעך, שלוימעלע!‟ — האָט פּוּיקעלע געטרייסט מער זיך ווי סעמען. — „איך האָב בײַ מיר נאָך אַ פֿלעשל און אַז די מילך וועט זײַן אַ ביסקעלע זויערער, איז דאָס אַ קליינע צרה. דער רוח וועט אונדז נישט כאַפּן, אויב מיר וועלן מאַכן אַ טרונק זויערמילך. מ׳זאָגט, אַז דאָס איז די בעסטע רפֿואה פֿאַר בויך-קרעמפּן.‟

דעם מאָמענט האָט זיך די טיר צעפּראַלט און גיזעלאַ פֿישער האָט זיך אַרײַנגעקײַקלט אין דער דירה, ווי אויסגעשאָסן פֿון אַ האַרמאַט. זי האָט געהאַלטן אַ פּעקל אין די הענט. איר ברייטער בוזעם איז געגאַנגען אַרויף און אַראָפּ, דאָס פּנים פֿאַרפֿלאַמט און פֿאַרשוויצט, די פֿליישיקע באַקן האָבן לײַכט געציטערט.

„נו, וווּ איז דײַן גערי? אויך ער איז אַנטרונען געוואָרן הײַנט אונטערוועגנס, פּונקט ווי די מילך אין קלייט?.. אוי, גאָטעניו! איך גיי אַראָפּ פֿון זינען. די גאַנצע זאַך שמעקט מיט פּולווער… הער דיך אײַן, דער סוף וועט זײַן אַ שוואַרצער. וועסט נאָך זען, פּוּיקעלע. מיר אַלע וועלן טײַער באַצאָלן. איך האָב נישט געטאָרט זיך לאָזן אײַנרעדן. אַ בראָך צו מײַנע יאָרן!‟
„וואָס ציטערסטו, וואָס?‟ — האָט פּוּיקעלע געלאַכט. — „אַז נישט גערי וואָלסטו געקאָכט דײַנע פֿעטע יײַכעלעך מיט גיאָרעס און, אַ חוץ דעם, האָט ער מיר געגעבן דאָס וואָרט, אַז ער וועט קומען, מירטשעם, מאָרגן.״
„חכם איינער! דײַן מאָרגן איז דאָך הײַנט.‟
„ער וועט קומען… ער וועט קומען, רײַטנדיק אויף אַ ווײַסן אייזל און אונדז אַלע ברענגען, שטייענדיק אויף כמאַרעס, קיין ארץ-ישׂראל. אַ שאָד אַרויסוואַרפֿן געלט אויף אַ בילעט אין אַוויאָן.‟
„וויצן! וויצן! אַ מאָל וועט דיר דער געלעכטער שטעקן בלײַבן אין גאָרגל, ווי אַ ביינדל.‟

סעם האָט זיך צו אַלץ צוגעהערט מיט אַ שמייכל. ער האָט זיך געקוויקט מיטן טעם פֿון זייער לשון. עס איז אים געווען אַלץ איינס, אויב גערי, אָדער ווי ער זאָל נישט הייסן, וועט קומען צי נישט און פֿון דעם גאַנצן געשעפֿטל וועט זיך אויסלאָזן אַ בוידעם, כאָטש אי פֿוּיקעלע, אי גיזעלאַ האָבן גערעדט ווי עס איז אַן ענין פֿון לעבן און טויט.

עמעצער האָט אָנגעקלאַפּט אין דער טיר.

„זעסט? ער איז דאָ‟ — האָט פּוּיקעלע פֿײַערלעך אָנגעזאָגט די בשׂורה.

גיזעלאַ איז געשטאַנען מיט אַן גלײַכן רוקן, האַלטנדיק דאָס פּעקל אין די פֿאַרשוויצטע הענט, ווי זי וואָלט מקבל-פּנים געווען אַ הויכראַנגיקן גאַסט. פּוּיקעלע האָט זיך אָנגערופֿן:

„איין מאָמענט! איין מאָמענט!‟ — און האָט אונטערגעהונקען צו דער טיר ווי גיך עס איז נאָר געווען מעגלעך.

ער האָט באַטראַכט אַ ווײַל דעם פֿרעמדן דורכן קוק־אייגל, אַ דריי געגעבן דעם שליסל עטלעכע מאָל אינעם שלאָס, אַראָפּגעצויגן דאָס קייטעלע און געעפֿנט די טיר. אויפֿן שוועל האָט זיך אַנטפּלעקט אַ בײַכיק פּאַרשוינדל אָנגעטאָן אין אַ לאַנגן מאַנטל. דאָס פּנים איז געווען קינדיש-קײַלעכדיק. ער האָט געסמאָטשקעט מיט די ליפּן און געזאָגט: „אַ גוטן אָוונט!‟ — ער האָט אַלעמען באַגריסט, אויפֿגעהויבן דאָס היטל, אַנטדעקנדיק אַ פּליכעוואַטע קאָפּ. איבער די גרויסע, רויטלעכע אויערן האָבן אַרויסגעשטעקט לאַנגע, קרומע געלע און גרויע האָר.

„אַז מע רעדט פֿון משיח!‟ — האָט זיך פּוּיקעלע דערפֿרייט. — „גרשון, שטיי נישט אין דרויסן. קום אַרײַן!‟ — האָט ער פֿאַרבעטן דעם גאַסט מיט אַ זשעסט און פֿאַרנייגונג. —
„מ׳רעדט פֿון משיחן און דאָס פֿערדל רוקט זיך אָן‟, — האָט דאָס פּאַרשוינדל געזאָגט גיך אויף אַ קוויטשיקן קול. — „נאַט אײַך, איצט בין איך געוואָרן אַ פֿערדל!‟
„משיח וועט קומען דורך דעם מיזרחדיקן טויער פֿון ירושלים, רײַטנדיק אויף אַ ווײַסן אייזל‟, האָט סעם אַרײַנגעוואָרפֿן.
„אייזל? זאָל זײַן אַן אייזל, אַבי מ׳פֿאָרט‟, — האָט גרשון געמאַכט אַ מאַך. ער האָט אויסגעטאָן דאָס היטל, לויט דער גוייִשער מאָדע, עס אויפֿגעהאָנגען אויף אַ האָק און אויסגעשטרעקט סעמען די וואַרעמע האַנט: „שלום-עליכם! פֿון וואַנעט איז אַ ייִד?‟
„פֿון שטעפֿאַנעשט‟, — האָט סעם געזאָגט מיט מער ווי אַ זשמענקעלע גאווה.
„יאָ‟, — האָט גרשון אָפּגעמאָסטן סעמען מיט איין אויפֿגעריסן אויג און דאָס צווייטע אויגן האָט ער צוגעזשמורעט, ווי ער וואָלט געווען אַ זייגער־מאַכער, וואָס באַטראַכט מבֿיניש די געדערעם בײַ אַ זייגער. — „נו, נאָר, פֿאָרט… איר זעט אויס נישט קיין היגער.‟
‚אמת, איך לעב אין ניו-יאָרק שוין פֿינף און צוואַנציק יאָר, אַזוי אַז עס קומט אַרויס, אַז אין ערגעץ בין איך נישט קיין היגער.‟
„אָ, ניו-יאָרק, אַ גרויסע זאַך!‟ — איז דעם פּאַרשוינדל געוואָרן ליכטיק אין די אויגן.
„גערי, צי נישט בײַ דער נשמה‟, — האָט זיך גיזעלאַ געבעטן. — „לאָמיר שוין רעדן פֿון אַכצן און דרײַצן.‟

גערי-גרשון האָט זיך אָפּגעשטעלט אַ רגע און נאָך אַ רגע האָט ער ווידער אָנגעהויבן רעדן, ווי עמעצער וואָלט אין אים אָנגעדרייט דאָס שליסעלע:

„יאָ, אַזאַ אָפּקומעניש, רבותי!‟ — האָט גערי איצט גערעדט שטיל. — „אַזאַ צרה. עס איז נישט גענוג וואָס דאָס שעכט־הויז האָט אַ צוים פֿון אַ פֿופֿצן מעטער. עס דרייען זיך דאָרט אויפֿזעערס אויף יעדן טריט און שריט און בײַם טויער שטייען שומרים און קוקן איבער די טאַשן. איך זאָג אײַך בנאמנות, אַז דאָס אָרט איז מער באַוואַכט ווי אַ מיליטערישע באַזע. דאָס האָט מיר פֿאַרקירצט די יאָרן, רבונו־של־עולם. ס׳וועט נישט סטײַען טינט צו באַשרײַבן. מילא.. איצט בין איך דאָ‟, — האָט דער גאַסט געזאָגט און בשעתן רעדן צעשפּיליעט דעם מאַנטל. אינעווייניק זענען געהאָנגען שטיקער פֿלייש.
„אַ פּעקל פֿון ישׂראל‟, — האָט גיזעלאַ געזאָגט. — „ווײַבעריש אונטערוועש, אויסגעמאָלט מיט הערצעלעך און דאָס שוואַרצע יאָר ווייסט מיט וואָס נאָך, ווי אַ צוגאָב, זאָקן פֿון נײַלאָן.‟
„זייער גוט!‟ — האָט געזאָגט דער אורח און אַרײַגעשטעקט דאָס פּעקל אין אַן אינעווייניקסטער קעשענע. — „ס׳זענען דאָ, ברוך-השם, קונהטעס אויף אַזאַ סחורה, וווּנדערבאַר!‟

פּוּיקעלע האָט געהאַלטן אַ פּאָר הויזן: „דאָס זענען יענע שינס-הויזן, וועגן וועלכע מיר האָבן איבערגערעדט, אויך פֿון ישׂראל — אַן עקסטרע באַשטעלונג. נאַ, עס זאָל דיר ווויל באַקומען.‟

דאָס פֿליכעוואַטע פּאַרשוינדל איז אַזש אונטערגעשפּרונגען.

„אַ געזונט אויף דײַן קעפּעלע!‟ — האָט ער שיִער נישט געקושט פּוּיקעלען. — „און ישׂראל? איך ווינטש איר געזונט, פּרנסה און נחת. אָן ישׂראל וואָלט מיר, ייִדן, געצאַנקט, ווי אַ ליכט. אַ געזונט אַרײַן איר אין די ביינער!‟

המשך קומט