צום 140סטן געבוירן־טאָג און 72סטן יאָרצײַט
פּראָזאַיִקער, דראַמאַטורג, עסיייִסט. געבוירן אין אָכרימאָווע (סאַרנע) ,אוקראַיִנע, אין אַ משפּחה פֿון אַ וואַלד און תּבֿואה־הענדלער, אין 1901 אַריבערגעפֿאָרן קיין קיִעוו, אין 1903 — קיין אָדעס, אין 1904 — קיין וואַרשע. אין אָט די יאָרן זיך פֿאַרנומען מיט זעלבסטבילדונג, שטודירט די העבעריִשע און רוסישע ליטעראַטור. זײַן ליטעראַטור־שאַפֿונג אָנגעהויבן אויף רוסיש און העברעיִש. דעם העברעיִשן וואַריאַנט פֿון דער ערשטער דערציילונג ”אַרום וואָקזאַל“ האָט ער אָנגעשריבן אין 1906 און אים געפּרוּווט פֿאַרעפֿנטלעכן אין דער צײַטונג ”הזמן“ אונטערן טיטל ”ריקות“ (פּוסטקייט), נאָר דאָס ווערק איז ניט אָנגענומען געוואָרן. דער מחבר איז דערווײַל אַריבערגעגאַנגען אויף ייִדיש. נאָך אַ ריי אומגעלונגענע פּרוּוון צו דרוקן זיך אין די ייִדישע אויסגאַבעס אין ווילנע און וואַרשע גיט ער אַרויס אין 1909 אין וואַרשע אויף זײַן אייגענעם חשבון די דערציילונג ”אַרום וואָקזאַל“, וואָס איז גלײַך אויפֿגענומען געוואָרן ווי אַ וויכטיקע דערשײַנונג אין דער ליטעראַטור. אַ גרויסן רושם האָט געמאַכט זײַן ראָמאַן ”נאָך אַלעמען“, וואָס איז דערשינען אין 1913 אין ווילנע, דער דאָזיקער ראָמאַן , ווי אויך די דערציילונג ”אין אַ פֿאַרגרעבטער שטאָט“ (קיִעוו, 1919), האָבן אים געבראַכט די אַלגעמיינע אָנערקענונג פֿון אַן ערשטראַנגיקן פּראָזע־מײַסטער, בײַנאַנד מיט די קלאַסיקער און מיט אַזעלכע נײַע שאַפֿער, ווי שלום אַש, אַבֿרהם רייזען, ווערט ער אַ צענטראַלע פֿיגור אין דער ליטעראַטור, ווי אַ קינסטלער נאָוואַטאָר מיט אַן אייגענעם סטיל. ער איז דער שאַפֿער פֿונעם פּסיכאָלאָגישן דערציילערישן זשאַנער אין דעם נאָכקלאַסישן פּעריאָד פֿון דער נײַער ייִדישער ליטעראַטור. פֿון 1917 שליסט ער זיך אָן אין דער בויוּנג פֿון דער נײַער קולטור און ליטעראַטור, דרוקט זײַנע ווערק אין די אַלמאַנאַכן — ”אייגנס“ (1918־1920) און ”אויפֿגאַנג“ (1919), איז איינער פֿון די גרינדער פֿון דער ”קולטור־ליגע“ אין קיִעוו און באַטייליקט זיך אַקטיוו אין איר פֿאַרצווײַגטער קולטור־אַרבעט. אין 1920 פֿאָרט ער אַריבער קיין מאָסקווע, נאָר אין 1921 פֿאַרלאָזט ער ראַטן־פֿאַרבאַנד און באַזעצט זיך אין בערלין, וואָס איז דעמאָלט געוואָרן איינער פֿון די גרעסטע צענטערס פֿון דער ייִדישער קולטור. פֿון בערלין מאַכט ער אַ נסיעה איבער רומעניע, באַזוכט די ייִדישע ייִשובֿים פֿון בעסאַראַביע און בוקאָווינע, ער ווערט אַ שטענדיקער קאָרעספּאָנדענט פֿון ”פֿאָרווערטס“. אָבער אין 1926 גייט ער אַריבער אין פּראָ־סאָוועטישן לאַגער און ווערט אַ מחבר פֿון דער קאָמוניסטישער ייִדישער צײַטונג ”פֿרײַהייט“. סוף 1928 מאַכט ער אַ נסיעה קיין צפֿון־אַמעריקע, וווּ ער בלײַבט אַ האַלב יאָר, דערנאָך קערט ער זיך אום קיין בערלין. אין 1933, נאָך היטלערס קומען צו דער מאַכט, פֿאַרלאָזט בערגעלסאָן מיט זײַן פֿרוי און זון דײַטשלאַנד, וווינט אין קאָפּענהאַגען ,און באַזעצט זיך אין 1934 אין ראַטן־פֿאַרבאַנד. ער פֿאַרברענגט אַ צײַט אין ביראָבידזשאַן, אָבער פֿון דאָרט קומט ער שוין אויף שטענדיק קיין מאָסקווע ,וווּ ער פּובליקירט זײַן ראָמאַן עפּאָפּייע ”בײַם דניעפּער“, בעת דער צווייטער וועלט־מלחמה איז ער אַ מיטגליד פֿונעם ייִדישן אַנטיפֿאַשיסטישן קאָמיטעט, אַ מיטגליד פֿון דער רעדאַקציע־קאָלעגיע פֿון דער צײַטונג ”אייניקײַט“. נאָר עס קומט אָן דאָס יאָר 1948, ווען דער סטאַלין־רעזשים נעמט פֿאָר אַכזריותדיקע הענקערישע אַקציעס קעגן דער ייִדישער ליטעראַטור און אירע באַדײַטנדיקסטע שאַפֿער. בערגעלסאָנען אַרעסטירט מען דעם 12טן יאַנואַר 1949, באַשולדיקט אין פֿיל ”זינד“ קעגן דעם ראַטן־פֿאַרבאַנד, און צוזאַמען מיט נאָך 12 מיטגלידער פֿונעם ייִדישן אַנטיפֿאַשיסטישן קאָמיטעט ווערט ער דערמאָרדערט דעם 12טן אויגוסט 1952.
די משומדת
ס׳טראָגן זיך קלאַנגען, אַז אַהער אין געגנט האָט זיך אומגעקערט משה־לייב יאַנאַשעווס טאָכטער די משומדת מיטן מאַן אירן דעם מיראָוואָי [1]. פֿון נאָך פּסח אָן טראָגן זיך אָט די קלאַנגען.
אַן אָרעמער ייִד גייט פֿון איין דאָרף אין צווייטן. ער איז פֿאַרטראַכט, ווי זײַן נאָכפּסחדיקער קבצנישער טאָג:
„ער ווייסט נישט, צי מיט זײַן צופֿוס גיין וועט ער עפּעס פֿאַרדינען‟.
און אין פֿעלדער, וואָס באַאַרבעטע פֿעלדער באַהאַלטן אים אין זייערע גרינע טיפֿן, רוקט זיך אים אַנטקעגן אַ פֿור מעבל, הויך ווי אַ שטוב. טישן און בענקלעך סטאַרטשען מיט זייערע פֿיס צום נײַ־זומערדיקן הויך־בלויען הימל און שאָקלען זיך אַזוי פּאַמעלעך, גלײַך זיי וואָלטן דערציילט:
„פֿון ווײַט פֿירט מען זיי, און אַהין צום מיראָוואָי… אַלץ צום מיראָוואָי‟.
און זענען שוין דאָ זיי אַליין, די משומדת מיטן מאַן אירן, דעם מיראָוואָי. שוין מער ווי צוויי וואָכן זינט זיי האָבן זיך באַזעצט אינעם קליינעם פּריצישן הויף, וואָס אין נאָענטן קאַזיאָנע דאָרף. זיי האָבן לעבן קיך־טיר אָפּגעלאָזט פֿיל גלחישע אינדיקעס, אַ סך הינער מיט גענדז, קערן זיך מיט קיינעם נישט אָן און רופֿן אַרויס צו זיך דרך־ארץ.
איצט בליִען שוין אַרום זיי די צעוואַקסענע סעדער פֿון דאָרף. ביימער, ווי ווײַסע כּלות, שטייען דאָרט פֿאַרטראַכט, סתּם אומעטיק, די לופֿט פֿאַרמאָגט נישט אַ גאַנצן טאָג קיין מינדסט ווינטל, וואָס זאָל אַ ריר טאָן מיט זייערע צווײַגן, און אַ ייִדישער סוחר פֿאָרט נאָענט צו בין־השמשות דאָס דאָרף אויף זײַן אייגענער בריטשקע אַדורך. זײַן פֿורמאַן זיצט צו אים מיט די פּלייצעס און טרײַבט אָן. ער אַליין דרייט דעם קאָפּ צום מיראָוואָיס פֿאַרפּוצטן הויף און זעט די משומדת מיט איר לענגלעך שיינעם, עטוואָס אויסגעמאַטערטן פּנים, וואָס זעט אויס פֿאַרעקשנט און מאָנט נאָך עפּעס אַלץ בײַ דער גאַנצער געגנט. אין לײַכט־ווײַסע זומערדיקע בגדים שטייט זי דאָרטן צווישן רומל עופֿות. זי פֿרעגט עפּעס בײַם פֿורמאַן, וואָס קומט אָן רײַטנדיק אויף אַ פֿערד, זי שפּאַנט אַוועק צום ווײַט־אָפּגעצוימט האַלבן הויף, וואָס איז פֿול מיט בריקעדיק קעלבל, מיט בריהשן קירכע־געשריי און מיט גערוך פֿון מעלקענדיקער קו, און אַרום איז שטיל. פֿון ווײַטן עק דאָרף קומען די געציילטע קלאַנגען פֿונעם קלויסטער־גלאָק, דעם באַס. זיי טרײַבן דעם ייִד. זיי רופֿן אַ פֿאַרשפּעטיקטע גוייִשע פֿור, וואָס ערגעץ אין אַ ווײַטלעכן גרינעם טאָל, און דערציילן אָן אויפֿהער:
„ער פֿאַרגייט, ער פֿאַרגייט, דער פֿרעמדער שטילער גוייִשער יום־טובֿ‟.
דער יונגער מיראָוואָי, זאָגט מען, איז צו אַלעמען אַזוי ווייך און גוט.
ער מאַכט תּמיד פּשרות צווישן צעקריגטע גוייִם און זאָגט לײַטישן מוסר פֿאַר שיכּרות. נאָענט צו זון־זעצן, אַז ער שפּאַצירט איבערן דאָרף, טיילט ער קאָנפֿעקטן און לאַכט, וואָס שקצימלעך אין ברודיקע העמדלעך זיצן מיט די נאַקעטע געזעסלעך אויפֿן מיטן וועג און מעסטן מיט די פֿיסלעך דעם שטויב.
„סוסליקי [2]!‟ — שרײַט ער צו זיי.
די שקצימלעך פֿאַרשטעלן מיט די אַרבל די שעמעוודיקע געזיכטן. דאָך לויפֿן זיי אים נאָך ביזן ווײַטן ברעג טײַך. זיי בלײַבן דאָרטן שטיין און קוקן, ווי, אַנטלויפֿנדיק פֿון זיי, זעצט ער זיך אַרײַן אין זײַן נײַ, ווײַס־אויסגעפֿאַרבטן שיפֿל און לאָזט זיך בריהש אַוועק צום טײַכס פֿאַרוואַקסענעם האַלדז:
„סוסליקי!‟
פֿון אונטער זײַנע רודערס רינען פֿײַערדיק גאָלדענע פֿעדעם. ס׳ווערן צעפּיצלט פֿיל פֿאַרגייענדיקע זונען און זינקען שטיקערווײַז אין טיפֿקייט פֿון טײַך. אַזוי דערגרייכט ער ביז די גוייִם, וואָס טעסען קלעצער צוליב דעם אַלטן צעוואָרפֿענעם בריק. דאָרטן שמעקט מיט פֿרישע דעמבענע שפּענער, מיט נאַס געווירצל און מיט שטילן זומערדיקן פֿאַרנאַכט. אַ פֿראָש וועט באַלד אַרויסשטעקן זײַן קעפּל און וועט נעמען קוואַקען אַנטקעגן דער בלאַסער לבֿנה; אַ בושל וועט שטיין אויף איין פֿיסל און וועט אויסקלאַפּן אַ ביינערדיקע מעשׂה דעם קומענדיקן פֿאַרנאַכט; און ער וועט נאָך לאַנג לעבן די גוייִם זיצן און וועט שמועסן מכּוח דער נאָענטער פֿאַרוואַקסענער לעוואַדע. נאָך זײַן מיינונג וועט מען סוף־כּל־סוף אָפּציִען אַהין דאָס פֿליסנדיקע טײַך־וואַסער און מאַכן די שליוזן שטאַרקער און טיפֿער.
די משומדת מיטן ערנסטן לענגלעכן פּנים איז נאָך מער ווי מיידלווײַז ווײַט אָפּגעשיידט פֿון מענטשן און פֿאָרט קיינמאָל נישט אַרויס פֿון דאָרף.
זי האָט ליב דעם מאַן אירן. מעגלעך, אַז צוליב אים טוט זיך אָפֿט אָן אין אָט דעם ווײַסן געשטיקטן קלייד, וואָס לאָזט פֿרײַ איר פֿולן, קלאָרן האַלדז און מאַכט זי ברייטער אין טאַליע און אין ברוסט. פֿאַר נאַכט, אַז ער גייט אַוועק אין דאָרף, שפּאַנט זי איינע אַליין אין דרויסן לעבן פּאַרקן פֿון איר הויז און האָט די גאַנצע צײַט אַזאַ געדולדיקן אויסזען, גלײַך ווי זי קלערט אָן אַן אויפֿהער וועגן דעם, וואָס ער האָט דאָס רעכט אויף לאַנג אַוועקצוגיין…
זי קאָן אים דערויף גאָרנישט זאָגן…
זי האָט אַן אומעטיק פֿאַרטראַכט קול. שטענדיק, אַז זי רעדט, ווייסט מען נישט, וואָס איז מער אומעטיק: אירע שוואַרצע אויגן, דאָס לענגלעכע פּנים, צי דאָס קול. און מיט אָט דעם קול קלאָגט זי זיך אויפֿן מאַן אירן כּמעט בײַ יעדן מיטאָג:
„קאָליאַ, טי ניטשעוואָ ניע יעש!‟ [3]
ייִדן האָבן עס איין מאָל אונטרגעהערט, בשעת זיי זענען אַרויסגערופֿן געוואָרן פֿאַר עדות פֿון אַ גוייִשן געשלעג, און האָבן בײַם מיראָוואָי אין קאָרידאָר מיטאָג־צײַט איבערגעוואַרט. מיט עפּעס מאַמעדיקס און געטרײַ־שיצנדיקס האָט געווירקט דאָס קול. די ייִדן האָבן זיך דערפֿילט אַזוי מאָדנע, גלײַך ווי זיי וואָלטן אָקאָרשט פֿון ס׳נײַ באַמערקט, אַז זיי זיצן שוין אַ לאַנגע צײַט אָן היטלען, זיי האָבן זיך שמייכלענדיק אַדורכגעוווּנקען:
„אַפּנים, זי האָט אים טאַקע פּשוט ליב, דעם גוי, אַ?‟
און פֿון די אינווייניקסטע חדרים איז נאָך צו זיי אַלעמאָל אַרויסגעלאָפֿן עפּעס אַ קליין מאָדנע ציכטיק נפֿשל, אַ זכרל פֿון אַ יאָר פֿיר, מיט אויגן נאָך גרעסערע און שוואַרצערע, ווי בײַ דער מוטער, מיט אַ קליין קײַענדיק פּיסקעלע און מיט אַ חן־גריבעלע אין לינקן בעקל. אַלע ווײַלע איז עס געבליבן שטיין אין טיר און געקוקט אויף די ייִדן אַזוי נײַגעריק, פֿאַרחידושט, גלײַך זיי, גאַנץ קהל, אַלע ייִדן פֿון נאָענט און פֿון ווײַט, קערן דעם אָן מחותּנים פֿון כּלהס צד. איינער פֿון די שמייכלענדיקע ייִדן האָט עס שוין אַפֿילו גענומען נאַרן צו זיך מיט אַ פֿינגער, געוווּנקען צו דעם מיטן פֿאַרקוועטשטן שטערן, מיט דער נאָז און מיטן גאַנצן שמייכלענדיקן פּנים, און דערבײַ אונטערגעשעפּטשעט צו זיך אַליין אויף ייִדיש:
„קום אַהער, ממזרל… אַהער, אַהער‟…
נאָר דאָס קליינע נפֿשל האָט זיך דערשראָקן דווקא פֿאַר אָט דעם ווינקען. פֿון די אינווייניקסטע חדרים האָט עס דערהערט דער מוטערס קול, און אַוועק איז עס אַהין מיט אַ קלאַפּנדיק הערצל, טופּענדיק מוראדיק שטאַרק מיט די פֿיסלעך און יאָגנדיק געשווינדט, ווי פֿון שרעק.
צוויי וועגן
צוויי וועגן פֿירן פֿון דער שטאָט אַרויס, אַ ברייטער און אַ שמאָלער. פֿירט דער ברייטער וועג גלײַך מיט די גרינע פֿעלדער, וואָס צום האָריזאָנט. דערגרייכט לעבן אַ באַרג דעם גרויסן וועג, וואָס פֿירט פֿון איין קרײַז־שטאָט צו דער צווייטער, און האַקט זיך מיט אים אָפּ אַזוי פּלוצעם, טרויעריק, גלײַך ער וואָלט מיט עפּעס אומצופֿרידן זײַן און וואָלט זיך אַליין באַקלאָגט:
„אָט זעט, ווי קליין איך בין, איך קאָן שוין מער אין ערגעץ נישט פֿירן‟.
טיילט זיך אָפּ פֿון אים דער שמאָלער וועג נאָך בײַם הילצערנעם טויער פֿון שטאָט און נעמט זיך באַלד לינקס, צו די פֿאַרוואַקסענע פּויערישע שטיבלעך צו. צוזאַמען מיט אָט די שטיבלעך הייבט ער זיך אין דער הייך אויף, צוזאַמען מיט די שטיבלעך לאָזט ער זיך אין דער נידעריק אַראָפּ. גלײַך ער וואָלט מורא האָבן, אַז אָפּטיילנדיק זיך פֿון זיי, וועט ער איינער אַליין צווישן בערג און טאָלן פֿאַרבלאָנדזשען און וועט נאָכדעם זײַן אייגענעם אָנהייב נישט געפֿינען. ער דערגרייכט ענדלעך דאָס קליינע קאָזלאָווער טײַכל, בײַ וועלכן די פּויערישע הײַזער ענדיקן זיך, און מוז נעבעך איינער אַליין ווײַטער אויפֿן בערגל קלעטערן.
פֿאָרט מען מיט אָט דעם שמאָלן וועג פֿינף וויאָרסט [4] אָפּ, לאָזט מען זיך אין אַ שטילן גרינעם טאָל אַראָפּ; הייבט מען זיך מיטן וועג ווײַטער אויפֿן בערגל אַרויף, קומט מען צו אַן איינזאַם וועלדל צו, צו יענעם זעלביקן עלנטן וועלדל, וואָס מע ווייסט נישט, צו וועמען ס׳קער, און איבער וועלכן ס׳קריגן זיך שוין יאָרן־לאַנג אַ פּריץ מיט זײַנע פֿאַרעקשנטע שכנים־פּויערים. פֿון דאָרטן זעט מען שוין אָן דאָס דאָרף, וואָס אין טאָל, די אײַנגעגראָבענע ציגל־פֿאַבריק, וואָס רויכערט טאָג און נאַכט, ווי קאַלך־אויוון און, העכער אויפֿן באַרג, דעם גרויסן, תּמיד רוישנדיקן געפֿלאַסטערטן טראַקט, וואָס פֿירט ערגעץ ווײַט צו דער היפּשער האַנדלסבאַרער שטאָט.
סוחרישע פֿורן לויפֿן דאָרט אָפּ און אויף, באַגעגענען זיך, יאָגן זיך איבער און פֿאָרן זיך פֿונאַנדער אין פֿאַרשיידענע זײַטן, אײַלנדיקע און אומעטיק־ערנסטע, גלײַך זיי וואָלטן איינצײַטיק קלערן וועגן זייערע הײַזער, וואָס ערגעץ דאָרט אין פֿאַרשיידענע שטעט און שטעטלעך, און וועגן יענעם רוישנדיקן און סוחרישן וועלט־ווינקל, וווּהין ס׳שלעפּן זיי זייערע מוחות.
די רעדער קלאַפּן דאָרטן אָן אַן אויפֿהער אין די שטיינער, און אַ ווידער־קול ווערט פֿון אָט דעם קלאַפּן צווישן הימל און ערד געבוירן, אַ תּמימותדיק און קינדיש כּשרס, וואָס נעמט זיך באַלד איבער ברייטע פֿעלדער טראָגן, כאַפּט זיך אויך אין עלנטן וועלדל אַרײַן און הייבט דאָרטן אויף אַ קוים־קוים באַמערקטן גערויש.
און טוט פֿון ערגעץ־וווּ אַ ווינטל אַ בלאָז, קומט עס אויך אַהער אין וועלדל צו לויפֿן און טראָגט זיך דאָ מיט אַזאַ פֿאָרכט צווישן די ביימער דורך, גלײַך ווי ס׳וואָלט זיי אַ שטילן און אומעטיקן גערוס אָט פֿון יענע אַרומלויפֿנדיקע סוחרים ברענגען:
„יאָ, יאָ, זיי פֿאָרן נאָך די סוחרים… אָט דאָרטן אויפֿן טראַקט פֿאָרן זיי‟.
דעמאָלט טוט אַ ציטער דער גאַנצער וואַלד און פֿאַלט אַרײַן אין אַ מרה־שחורה. ביימער בייגן די קעפּ צו דער ערד און שאָקלען זיך צו איין ווײַטן הימל־ווינקל. ווער ווייסט? אפֿשר טוען זיי עס דאָס פֿאַר די סוחרים תּפֿילה, זיפֿצן און בעטן:
„צײַט, צײַט, דאָס די סוחרים זאָלן אַרומיאָגן אויפֿהערן‟.
נאָר די פֿורן יאָגן דאָרטן נאָך אַלץ און וואַרפֿן אָפּ פֿון זיך ווײַט דעם גערויש פֿון זייערע קלאַפּנדיקע רעדער. אַזעלכע פֿרעמדע און אומבאַקאַנטע קריכן זיי אַרויס פֿון איין זײַט האָריזאָנט, טראָגן דאָ דורך זייער דרעמלענדיקן רעשנדיקן סוד און ווערן ענדלעך פֿאַרשוווּנדן אין דער צווייטער זײַט האָריזאָנט; דעמאָלסט קריכן פֿונעם ערשטן עק האָריזאָנט אַרויס נײַע, אויך אַזעלכע אומבאַקאַנטע און פֿרעמדע, און האַלטן דעם גערויש אונטער. הימלען טרויעריקע קוקן אַראָפּ אויף די פֿורן און שווײַגן, און די לופֿט, וואָס אַרום, איז שוין אַזוי געוווינט צו אָט דעם אַלעם און צו יענעם פּוסטן מעשׂהלע, וואָס שוועבט ערגעץ דאָ טאָג און נאַכט אַרום:
„אַ מעשׂה מיט אַ באַיאָרטן גרײַז־גרויען סוחר, וואָס האָט שוין האַנדלען קיין כּוח נישט געהאַט און דערפֿאַר אויף זיך דעם טויט געבעטן‟…
שטיבלעך זענען ערגעץ־וווּ בײַ דער זײַט פֿונעם טראַקט פֿאַראַן, קליינע איינזאַמע שטיבלעך, וואָס ליגן אַזוי ווײַט איינס פֿונעם אַנדערן: איינס ווייסט שוין אַפֿילו נישט, וווּ דאָס צווייטע געפֿינט זיך.
זומער, ווען אַלץ ווערט דאָ פֿאַרגרינט און פֿאַרוואַקסן, און נאָר דער אומרויִקער געפֿלאַסטענער טראַקט ציט זיך מיט זײַנע בלײַ־קאָלירענע שטיינער, ווי אַ שטרענגער וואָכעדיקער פּאַס, און הילכט מיט זײַן געוויינטלעכן איינטאָניקן גערויש, ווערט אַמאָל אין איינעם פֿון די איינזאַמע שטיבלעך אַ גרויסשטעטיק פּאָרל אויף אַ מאָנאַט מגולגל און בלאָנדזשעט דאָ גאַנצענע טעג אַרום איבער גרינע פֿעלדער, טאָלן און בערג: אַזאַ שטיל, רויִק און אָפּגעזונדערט לעבן פֿירן זיי דאָ; אָן דער ווײַטער און גרויסער שטאָט פֿאַרגעסן זיי, השׂגות גרויסע באַקומען זיי.
ווער ווייסט? אפֿשר גלוסט זיך זיי שוין אויף אייביק דאָ פֿאַרבלײַבן און באַקומען די מעגלעכקייט אַרומצושפּאַנען דאָ אייביק מיט פּאַמעלעכע, לעגענדאַריש גרויסע טריט, אַזוי, אַז מיט אַ פּאָר שפּאַן זאָלן זיי דעם ווײַטן האָריזאָנט־עק דערגרייכן.
קומען זיי אַמאָל פֿאַר נאַכט אויך צו אָט דעם טראַקט צו און בלײַבן דאָ נישט ווײַט, אָנגעשפּאַרט אָן די ביימער, שטיין. דער טראַקט רוישט; די סוחרישע פֿורן לויפֿן אָפּ און אויף, באַגעגענען זיך, פֿעלן זיך אויס און ווערן פֿאַרשוווּנדן צוזאַמען מיטן סוד פֿון זייער אייביקער אומרויִקייט, איין זײַט האָריזאָנט גיט זיי אַרויס פֿון יעדער דורכלויפֿנדיקער פֿור און פֿון דער טונקעלער פֿאַרנאַכטיקער לופֿט. זיי שטייען דאָ לאַנג, לאַנג, קוקן און שווײַגן, און אַליין ווייסן זיי שוין נישט, פֿאַרוואָס קוקן אַזוי פֿאַרקלערט זייערע אויגן און פֿאַרוואָס זיי קאָנען איינער צום צווייטן קיין וואָרט נישט אַרויסרעדן.
[1] מיראָוואָי (רוס.) — אַ ריכטער פֿון בירגערלעכע ענינים
[2] סוסליק (רוס.) — זיסלמויז
[3] קאָליאַ, דו עסט גאָרנישט (רוס)
[4] וויאָרסט — 1,06 קילאָמעטער
Yiddish Branzhe 