מײַן באָבע עלקעס מעשׂיות

איבערדערציילט און באַאַרבעט פֿון באָריס סאַנדלער

פֿאַרשלאָסן דאָס מזל
אין אַ סך שטעט הײַנט, וווּ עס איז דאָ אַ טײַך, קען מען זען אויף די בריקן, ווי אויף די אײַזערנע פּאָרענטשן הענגען הונדערטער שלעסלעך. די חתן־כּלות האָבן זיך גענומען אַ טבֿע צו פֿאַרשליסן דאָס שלעסל און דעם שליסל וואַרפֿט מען אין טײַך אַרײַן. אַזוי, טראַכטן זיי, האָבן זיי זיך סימבאָליש צוגעשלאָסן איינער צום צווייטן, און נאָר דער טויט איז מסוגל זייער צוזאַמענלעבן אויפֿשליסן.

גאָר אַנדערש האָט מען געהאַלטן אין מײַן באָבעס שטעטל מאַרקולעשט. אַז עמעצער האָט געוואָלט עמעצן אָפּטאָן שלעכטס אויף תּמיד, פֿלעגט ער, בשעת יענער שטייט אונטער דער חופּה, צושליסן אַ שלעסל, און דעם שליסל אַרײַנוואַרפֿן אין וואַסער. איז אָט, געלעבט האָט אין שטעטל מאַרקולעשט אַ ייִד מיטן נאָמען מאַרצאָק. בשעת ער איז געשטאַנען אונטער דער חופּה, האָט זײַן חבֿר, וואָס ער אַליין האָט בפֿירוש אַרויסגעקוקט צו שטיין אונטער דער חופּה מיט מאַרצאָקס כּלה, פֿאַרשלאָסן אַ שלעסל, און דעם שליסל אַרײַנגעוואָרפֿן אינעם אָרטיקן טײַכל רעוט.

האָבן זיך, נעבעך, אויף דעם מאַרצאָק אַ שיט געטאָן צרות, וואָס נאָר אויף אַלע אונדזערע שׂונאימס קעפּ זאָלן זיי פֿאַלן אָן אויפֿהער. האָט מאַרצאָק אײַנגעשפּאַנט זײַן פֿערדל און איז געפֿאָרן צו רביים, כּישוף־מאַכערס און ס׳האָט אים גאָרניט געהאָלפֿן; ביז ער האָט זיך דערוווּסט פֿון איינעם אַ דאַראַדודאַ, אַ גוי, אַ באַקאַנטער כּישוף־מאַכער. וועגן אים האָט מען דערציילט הונדערטער נסים־ונפֿלאות. דער דאַראַדודאַ האָט געוווינט אַזש אין פּלאָסקע, אַ דאַרף לעבן סעלעטין, אַ שטעטל אין דער בוקאָווינע.

געקומען צו דעם זעלטענעם כּישוף־מאַכער, האָט אים מאַרצאָק דערציילט וואָס זײַן חבֿר האָט אים אָפּגעטאָן. דער דאַראַדודאַ האָט אים אויסגעהערט און זיך אונטערגענומען אים צו העלפֿן. ער האָט אים געהייסן נעכטיקן אין א סטינע [1] דרײַ חדשים לאַנג.

יעדן חצות האָט מאַרצאָק געהערט אַ משונה־ווילדן יריד אויפֿן בוידעם. ס׳האָט זיך דאָרט געטאָן חושך. עס האָט זיך געדאַכט, אַז די כאַטקע [2] פֿאַלט באַלד אײַן. אַזוי האָט מאַרצאָק זיך געמוטשעט אַלע דרײַ חדשים. אין די לעצטע טעג האָט אים דער כּישוף־מאַכער געהייסן קויפֿן אַ מעסערל. דעם לעצטן אינדערפֿרי האָט מאַרצאָק זיך אויפֿגעכאַפּט און זעט לעבן זײַן געלעגער וואַלגערט זיך אַ שלעסל, און אין אים איז

אַרײַנגעשטעקט דאָס מעסערל. יענע נאַכט האָבן די ניט־גוטע געבראַכט פֿונעם טײַך רעוט דעם שליסל, און צו מאַרצאָקס צרות איז געקומען אַ סוף.

[1] סטינע — אַ הײַזל פֿון אַ פּאַסטעך
[2] כאַטקע — אַ קליין שטיבל

„אַז ער איז אַ כּלבֿ, איז זי אַ צויג‟

הײַנט צו האַלטן אַ הינטל אין שטוב, איז ווי צו האָבן נאָך איין קינד. נאָך מער: כ׳קען נישט ווייניק יונגע פּאָרלעך, וואָס אַ הינטל פֿאַרבײַט זיי אַ קינד. ערשט ניט לאַנג צוריק האָב איך געזען אויף דער גאַס, ווי אַ יונג פּאָרפֿאָלק האָט אויסגוליאַיעט זייער הינטל, אַזאַ ווײַס קוטשעראַווע באַשעפֿעניש, מיט אַ רויט טשיפּיקל אויפֿן קעפּל, אַז נאָר די אויערן זאָלן אַרויסשטעקן; און אויף די פֿיר פֿיסלעך אָנגעטשעפּעט שוואַרצע לעדערנע שיכעלעך. ממש אויף געלעכטער.

דאָס הינטל איז געלאָפֿן פֿאַרן פּאָרל, ממש אונטערגעטאַנצט, און יעדעס מאָל זיך אומגעקוקט, ווי באַרימט זיך פֿאַר אירע באַלעבאַטים. די יונגע פֿרוי האָט געשײַנט פֿאַר גליק. געכאַפּט דאָס הינטל אויף די הענט און עס צו זיך צוגעדריקט, געקושט און אָנגעקוועלט:

— מײַן וווּנדערקינד! די מאַמע וועט דיר קויפֿן אַ צוקערקעלע צו דערקוויקן זיך דאָס הערצעלע!

דווקא אין דעם מאָמענט האָב איך זיך דערמאָנט אין אַ געשיכטע, געהערט מיט יאָרן צוריק, נאָך אַ קינד, אין דער שטאָטישער באָד נומער 3. יאָ, איך געדענק נאָך די צײַטן, ווען עס זײַנען געווען געזעלשאַפֿטלעכע בעדער. איך פֿלעג אַהין גיין מיט מײַן זיידן, זאָל זיך מיִען, יעדן פֿרײַטיק אין דער פֿרי. דעם אמת געזאָגט, ניט אַזוי צוליב דעם באָדן זיך, ווי צוליב די מעשׂיות, וועלכע די נאַקעטע, אָנגעזייפֿטע און צעפּאַרעטע באַזוכער האָבן ליב געהאַט דאָרט צו דערציילן.

טאַקע דאָרט, אין דער באָד נומער 3, אונטערן זשום פֿון די וואַסער־קראַנען און דעם געקלאַנג פֿון די בלעכענע בעקנס, האָט געריסן דעם גאָרגל איינער אַ געלער ייִד, מיט צוויי גרויסע אויסגעגלאַנצטע גרינע אויגן. נאָך יעדע צוויי דרײַ ווערטער פֿון זײַן מעשׂה האָט ער אַרײַנגעשטעלט, צי מ׳האָט עס יאָ געדאַרפֿט, צי ניט: „דער רוח נעמט זיי!‟

— אין אַ פֿירהויז האָבן געוווינט צוויי שכנים, דער רוח נעמט זיי! — אַ שנײַדער און אַ הענדלער. דעם שנײַדערס ווײַבל איז געווען אַ חצופֿה, זי האָט געלעבט מיטן הענדלער, דער רוח נעמט זיי! פֿאַרשטייט זיך, אַז דער שנײַדער האָט גאָרניט געוווּסט. אָבער אויך דאָס זינדיק פּאָרעלע, דער רוח נעמט זיי, האָט זיך גוט אויסגעהיט פֿון אַ פֿרעמד אויג. מער ניט אַ קליין הינטל דעם הענדלערס, דער רוח נעמט עס, האָט אַלץ געזען פֿון אונטער דער בעט.

עס דויערט ניט לאַנג, דער רוח נעמט זיי, און דער הענדלער פֿאַלט אַוועק אַ טויטער. די חצופֿה האָט אים געוויס פֿאַרמוטשעט, דער רוח נעמט זיי. אויפֿן צווייטן טאָג נאָך דער לוויה, גייט דער שנײַדער אַרויס פֿונעם הויז און טרעפֿט בײַ זײַן טיר אַ שוואַרצן כּלבֿ, דער רוח נעמט זיי. פֿאַרשפּאַרט ער שוין גוט די טיר און טרײַבט דעם פּאַסקודנעם כּלבֿ אַוועק. אָבער איין מאָל, אין אײַלעניש, האָט ער פֿאַרגעסן צו פֿאַרשפּאַרן די טיר, דער רוח נעמט זיי. איז דער שוואַרצער כּלבֿ אַרײַן אין צימער און האָט צעביסן דעם שנײַדערס ווײַבל די חצופֿה.

דער שנײַדער איז געקומען פֿון דער אַרבעט און דערזען, וואָס ס׳איז געשען, איז ער גלײַך אַוועק צום פּאָליציאַנט, דער רוח נעמט זיי. ער האָט שוין פֿאַרשטאַנען, אַז דער שוואַרצער כּלבֿ איז נישט קיין פּשוטער הונט, אַז ניט אומזיסט האָט ער זיך געריסן אין שטוב אַרײַן, דער רוח נעמט זיי. דער פּאָליציאַנט האָט דעם שנײַדער אויסגעהערט, דרייענדיק זיך אַ וואָנציע, דער רוח נעמט זיי, און הייסט אים רופֿן זײַן צעביסענע פֿרוי.

ווען דעם שנײַדערס ווײַבל איז געקומען צום פּאָליציאַנט, האָט ער זי גענייט צו דערציילן ווי אַלץ ס׳איז געווען, ניט מיטן שוואַרצן כּלבֿ, נאָר מיטן פֿאַרשטאָרבענעם הענדלער, דער רוח נעמט זיי. דערנאָך האָט ער אַרײַנגערופֿן דעם שנײַדער און האָט אים געזאָגט אַזוי: „אין דעם שוואַרצן כּלבֿ איז טאַקע אַרײַן דער דיבוק פֿונעם הענדלער — דאָס איז אַ פֿאַקט! אָבער אַ פֿאַקט איז אויך, אַז דײַן ווײַבל זאָלסטו האַלטן אויף אַ קייט, ווי אַ צויג!‟

אויפֿן וועג אַהיים האָט דער זיידע געזאָגט, ווי צו זיך אַליין: „דער געלער איז טאַקע אַ גראָבער־יונג, אָבער דער אמת איז, אַז מיטן בעסטן הונט איז ניט גוט קיין עסקים צו האָבן‟.

אַ שטראָף פֿון גאָט

אַלע קינדער האָבן מורא פֿאַר אַ דאָקטער. איך בין קיין אויסנאַם נישט געווען. דערזען אונדזער קינדער־דאָקטער, סויבלמאַן, פֿלעג איך באַלד אָנהייבן זוכן עפּעס אַ ווינקל צו אַנטלויפֿן און זיך פֿאַרטײַען דאָרט, ווי אַ מײַזעלע, וואָס האָט דערשמעקט אַ קאַץ.

מײַן באָבע האָט עס אַוודאי געוווּסט, און נישט איין מאָל פֿלעגט זי אויסניצן מײַן פּחד פֿאַרן דאָקטער, צוליב אירע אייגענע צילן. למשל, איך וויל ניט גיין עסן, ווײַל די שפּיל איז אין סאַמע ברען. הער איך באַלד: „אָט, גיי איך רופֿן דעם דאָקטער…‟ — מער האָב איך ניט געדאַרפֿט. אָדער, ס׳איז שוין צײַט זיך וואַשן און לייגן שלאָפֿן, און איך וויל ניט. הער איך ווידער: „אָט, גיי איך רופֿן דעם דאָקטער…‟

מײַן שרעק פֿאַרן דאָקטער איז געוואָרן אַזוי גרויס, אַז כ׳האָב אים געקאָנט פֿאַרגלײַכן נאָר מיטן מלאך־המוות פֿון יענעם מעשׂהלע, וואָס כ׳האָב געהערט פֿון מײַן באָבען.

איז אַזוי:

דער מלאך־המוות איז אַמאָל געקומען פֿאַרן רבונו־של־עולם מיט אַ טענה, אַז ער קען שוין מער ניט הרגענען מענטשן. „גענוג! — האָט ער זיך צעוויינט, — ווען דו וואָלטסט געווען אַ מענטש, וואָלטסטו אויך געזינדיקט!‟

דערהערט אַזעלכע דיבורים, איז דער אייבערשטער געוואָרן מלא־כּעס: „אַראָפּ, לעמעשקע, אויף דער זינדיקער ערד! דאָרט וועסטו שוין פֿאַרזוכן דעם טעם פֿון רחמנות!‟ האָט מען אים אַראָפּגעוואָרפֿן אויף דער ערד פּונקט אין אונדזער שטאָט בעלץ, און ער איז געוואָרן אַ ישיבֿה־בחורל, געלערנט אין אַ בית־המדרש. גאָר אין גיכן האָט מען אים גערעדט אַ שידוך און מיט מזל חתונה געמאַכט.

האָט אים גאָט געהאָלפֿן מיט אַ ווײַב אַ צרה, אַ שלאַק, אַ זלידנע פֿליג, וואָס האָט אים קיין רו ניט געגעבן. ער האָט, נעבעך, קיין מאָל קיין מנוחה ניט געהאַט, נאָר געהערט טויט־קללות: „ביסט צו קראַנק צו גיין אַרבעטן, ווי אַנדערע מענער? נאָר שטענדיק זיצן און קנעלן? ס׳זאָל דיר שוין קנעלן און קלעמען דאָס האַרץ!‟

הקיצור, אַז גאָט וויל באַשטראָפֿן, ווייסט ער גוט ווי מע דאַרף אַ קוועטש טאָן. נישט איין יאָר איז דעם מלאך־המוות אויסגעקומען אויסצוהערן פֿון זײַן ווײַב, און צומאָל אַפֿילו כאַפּן אַ גוטן שטורך אויך. עס איז אָבער געקומען די צײַט, ווען זײַן שטראָף איז אויסגעגאַנגען און מ׳האָט אים גערופֿן צוריק צו פֿאַרנעמען זײַן שטעלע.

צו דער צײַט איז שוין בײַ אים געבוירן געוואָרן אַ זון, און איידער זיך אַרויפֿצוהייבן אין הימל אַרײַן, רופֿט דער מלאך־המוות צו זײַן זון און זאָגט אים: „משהלע, פֿאָר אַוועק קיין אָדעס, כּדי פֿאַר מענטשן זאָל עס הייסן, אַז דו שטודירסט אויף דאָקטער. אין אַ צײַט אַרום וועסטו זיך אומקערן און היילן קראַנקע.‟

פֿרעגט אים דער זון: „ווי אַזוי זשע וועל איך זיי היילן, אַז איך קען אַ קרענק?!‟ ענטפֿערט דער מלאך־המוות: „אַז מע וועט דיך רופֿן צו אַ חולה, וועסטו זען, אַז כ׳שטיי צוקאָפּנס; מיינט עס, אַז דער מענטש איז פֿאַרפֿאַלן! ער איז מײַן פּאַציענט. וועל איך אָבער שטיין צופֿוסנס, גיב אים אַ לעפֿעלע וואַסער, כּלומפּערשט, ס׳איז אַ רפֿואה, און דער חולה וועט, מירטשעם, געזונט ווערן‟.

און אַזוי איז עס געווען. ס‘איז אַוועק אַ היפּשע צײַט, משה האָט געשמט אין בעלץ ווי אַ גרויסער דאָקטער. איין מאָל האָט זיך געטראָפֿן, אַז בײַ אַ רײַכן סוחר איז קראַנק געוואָרן די טאָכטער. מ׳האָט שוין געבראַכט צו איר פּראָפֿעסאָרן פֿון אָדעס, אָבער יעדער האָט עפּעס געזאָגט, באַקומען זײַן געלט, און געעצהט רופֿן אַן אַנדער דאָקטער.

און דאָ דערהערט דער סוחר וועגן משהס ניסים. קומט ער אַליין צו אים פֿאָרן אויף אַ בריטשקע און זאָגט אים: „הערט מיך אויס, הויכגעשעצטער פּראָפֿעסאָר! אויב איר ראַטעוועט מײַן טאָכטער, גיב איך אײַך אַוועק מײַן גאַנץ פֿאַרמעגן, מיט דער טאָכטער אין איינעם!…‟

רופֿט זיך אָן משה: „סטײַטש, וואָס דאַרף מען כאַפּן אַזוי גיך, לאָמיך קודם אַ קוק טאָן אויף דער קראַנקער.‟

זיי קומען צו פֿאָרן צום סוחר, דער באַלעבאָס פֿירט אים אַרײַן צו זײַן קראַנקער טאָכטער אין צימער אַרײַן, און… זײַן טאַטע, דער מלאך־המוות, שטייט שוין בײַ דעם מיידל צוקאָפּנס. „אײַ, — טראַכט משה, — אײַ, שלעכט…‟ און דאָס קראַנקע מיידל, אַפֿילו אויפֿן טויטן־בעט, זעט אויס אַזאַ שיינע, ווי די לבֿנה, וואָס שלאָגט זיך קוים דורך דורך אַ וואָלקנדל. אַ רגע — און דאָס וואָלקנדל ווערט אַ שוואַרצע כמאַרע און פֿאַרשטעלט די שײַן. ער האָט זיך גלײַך פֿאַרליבט אין איר… וואָס טוט מען? וואָס פֿאַר אַן עצה זאָל ער זיך געבן? און דאָ פֿאַלט אים אײַן אַ פֿאָרטל. ער גיט אַ שרײַ אויס: „טאַטע, טאַטע, אָט גיי איך רופֿן די מאַמע!‟

דערהערט עס, איז דער מלאך־המוות באַלד פֿאַרשוווּנדן געוואָרן…

און דער אמתער קינדער־דאָקטער סויבלמאַן איז געווען בפֿירוש אַ וווילער מענטש. איך האָב קיין מאָל פֿון אים ניט געהערט אַ הויך וואָרט, און ער האָט קיין מאָל ניט געוואָרפֿן אויף מיר קיין בייזן בליק — אַ שטילער, איידעלער פּאַרשוין, מיט צוויי דורכזיכטיקע אויגן, וואָס מ׳האָט געקאָנט אין זיי זען זײַן ציכטיקע נשמה.

אַ זון אַ שלאַנג
אינעם שטעטל סאָראָקע, ממש אַ קאַצנשפּרונג פֿון בעלץ, האָט געוווינט אַ רײַכער ייִד, אַ פּאָסעסאָר, מיטן נאָמען חנניה. זײַן ווײַב האָט ניט געהאַט קיין קינדער. וואָס טוט מען אין אַזאַ פֿאַל? מע בעט גאָט… אָבער צום אייבערשטן זײַנען, אַ פּנים, זײַנע רייד ניט דערגאַנגען. דעמאָלט איז זײַן ווײַב געגאַנגען צום סאַדיגורער רבין און האָט בײַ אים געבעטן אַן עצה. וואָס זשע האָט זי דערהערט פֿונעם גרויסן רבין? ער האָט איר געהייסן מאַכן אַ מיצווה־וועטשערע פֿאַר אָרעמעלײַט.

ווען אַלע טישן זײַנען שוין אויסגערייניקט געוואָרן פֿון די געשמאַקע מאכלים, און די געסט האָבן זיך אָנגעשטאָפּט די קישקעס אויף להבא, האָט זיך אינעם גרויסן זאַל אַרײַנגעשטעלט אַן אַלטער מאַן מיט אַ לאַנגער ווײַסער באָרד. זײַנע קליידער האָבן אויסגעזען פֿאַרשטויבט און צעריסן, און זײַן גראָבער שטאָק וואָלט געקאָנט דערציילן פֿאַרכאַפּנדיקע געשיכטעס וועגן וואַנדער־וועגן.

ווען די גבֿירטע האָט אים דערזען, איז זי געוואָרן אין כּעס, הלמאַי ער איז אַזוי שפּעט געקומען. זי האָט אים געזאָגט: „ס׳איז שוין גאָרניט געבליבן, גייט זיך ווײַטער אײַער וועג!‟ אויף דעם האָט איר דער אַלטער געענטפֿערט: „ניט קיין קינד זאָלסטו האָבן, נאָר אַ שלאַנג מיט פֿליגלען!‟ — און ער איז תּיכּף־ומיד פֿאַרשוווּנדן געוואָרן.

אין אַ צײַט אַרום האָט דעם פּאָסעסאָרס ווײַב טאַקע געהאַט אַ קינד — אַ שלאַנג מיט פֿליגלען. דער שלאַנג איז אַוועק אין וואַלד און האָט זיך לאַנג ניט געוויזן. אַ מוטער בלײַבט אָבער אַ מוטער, אַפֿילו ווען זי האָט אַ קינד אַ שלאַנג. זי האָט געוויינט טאָג און נאַכט גאַנצע דרײַצן יאָר. פּונקט אין דעם טאָג, ווען איר זון איז געוואָרן אַ בר־מיצווה, איז געקומען בײַ נאַכט צו פֿליִען דער שלאַנג, און אויף ריין מאַמע־לשון געבעטן די פֿרוי, זי זאָל אָנגרייטן תּפֿילין און זיי לאָזן אויפֿן פֿענצטער. די פֿרוי האָט זיך טאַקע זייער איבערגעשראָקן, אָבער געטאָן אַלץ אַזוי ווי דער שלאַנג האָט איר געהייסן. צומאָרגנס איז דער שלאַנג ווידער געקומען צו פֿליִען, גענומען די תּפֿילין פֿונעם פֿענצטער און איז אַוועק אין וואַלד אַרײַן.

פֿינף יאָר האָט די פֿרוי פֿון אים ניט געהערט, און פּלוצעם, ווי זײַן שטייגער איז, באַווײַזט דער שלאַנג זיך בײַ נאַכט אינעם פּאָסעסאָרס שטוב און זאָגט דער פֿרוי, זי זאָל אים צוגרייטן אַ טלית און אַ שיין מיידל פֿאַר אַ כּלה. יאָ, דער שלאַנג האָט נאָך געבעטן, מע זאָל גוט אָנהייצן דעם אויוון, ווײַל מאָרגן בײַ נאַכט וועט ער אַרײַנפֿליִען דורכן קוימען גלײַך אין אויוון אַרײַן. „אונטערן פֿענצטער, — האָט ער געזאָגט, — וועלן ברומען ווילדע חיות, און זיך וועלן אַרײַנרײַסן אין שטוב, אָבער דו זאָלסט ניט מורא האָבן‟.

געבליבן אַליין, האָט די פֿרוי זיך פֿאַרטראַכט: וווּ וועט זי געפֿינען אַזאַ מיידל, וואָס זאָל וועלן זיך שטעלן אונטער דער חופּה מיט אַ שלאַנג. אָבער קיין אָרעמע כּלה־מיידלעך האָבן אין סאָראָקע ניט אויסגעפֿעלט. האָט זי געפֿונען עק שטעטל אַ יתומה און זי אַרײַנגעבראַכט צו זיך אין שטוב. דערנאָך האָט זי געהייסן אײַנהייצן דעם אויוון, און אַלע האָבן זיך געלייגט שלאָפֿן.

אין מיטן דער נאַכט האָט זיך דערהערט אַ שרעקלעכער זשום; אונטערן פֿענצטער האָבן אָנגעהויבן רעווען און ברומען חיות — לייבן, טיגערס, בערן, וועלף און אַנדערע ווילדע באַשעפֿענישן. די באַלעבאָסטע האָט גיך פֿאַרמאַכט די לאָדנס, און זיך אַרײַנגעקוועטשט אין אַ ווינקל פֿון איר שלאָף־צימער. זי האָט געציטערט פֿאַר מורא און זיך צוגעהערט ווי אין אויוון קנאַקט דאָס פֿײַער, ווי מע וואָלט דאָרט געשאָסן מיט פּולווער. אַ פֿאַרחלשטע איז זי אַנידערגעפֿאַלן אויפֿן דיל.

ווען זי האָט זיך אויפֿגעכאַפּט, איז שוין געווען העלער טאָג. די לאָדנס אויפֿגעמאַכט, די זון שײַנט אַרײַן אינעם צימער, און בײַם טיש זיצט אַ שיינער יונגער־מאַן, אין אַ טלית אײַנגעוויקלט און דאַוונט. זי האָט אים באַלד דערקענט — דאָס איז געווען איר זון…

אַזאַ חתונה האָט מען ניט געזען אין שטעטל די לעצטע הונדערט יאָר מיט אַ וואָך, אויף אַלע אונדזערע ייִדן געזאָגט געוואָרן. אַז מע האָט עפּעס געפֿרעגט בײַם חתן — וואָס, ווער, ווען? — האָט ער גאָרנישט ניט געדענקט, ווי די אַלע יאָרן וואָלטן אָפּגעווישט געוואָרן פֿון זײַן זכּרון.

אמת, שפּעטער, בסוד האָט דער סאַדיגורער רבי דערציילט ר׳ חנניהן, אַז יענער אָרעמאַן, וואָס זײַן ווײַב האָט אים אַמאָל אַרויסגעטריבן פֿון דער שטוב, איז געווען אליהו הנבֿיא. די אַלע יאָרן האָט ער געלערנט מיטן שלאַנג צו ווערן אַ ייִד.