דער דיכטער יהושע לאַצמאַן איז געבוירן געוואָרן אין שטעטל פּאָקראָי, ליטע, פֿאַרענדיקט אַ העברעיִשע גימנאַזיע, שטודירט אין קאָוונער אוניווערסיטעט. דערנאָך איז ער געוואָרן אַ לערער אין דער קאָוונער תּרבות־שול, געווען אַ מיטגליד פֿון דער יונגער ייִדישער דיכטער־גרופּע, וואָס האָט געהאַט אַ לינקע אָריענטאַציע. אין יאָר 1940, ווען ליטע איז געוואָרן אַ סאָוועטישע רעפּובליק, איז לאַצמאַן געווען טעטיק אין דער ייִדישער קולטור־אַרבעט, געפֿירט ייִדישע ראַדיאָ־אוידיציעס, דעביוטירט מיט לידער אין קאָוונער צײַטונג ”די ייִדישע שטימע“ אין 1930, דערנאָך פֿאַרעפֿנטלעכט לידער, פּאָעמעס און עסייען אין די צײַטונגען ”פֿאָלקס־בלאַט“, „אונדזער צײַט“, „דאָס וואָרט“, אין די ליטעראַרישע זאַמלונגען ”מיר אַליין“ (1930), „שליאַכן“ (1932), „בריקן“ (1937), „בלעטער‟ (1938), „נײַע בלעטער“(1939), שפּעטער זיך געדרוקט אין ”ווילנער עמעס“, אינעם זשורנאַל ”שטראַלן“ (קאָוונע). ווען דײַטשלאַנד איז אָנגעפֿאַלן אויפֿן ראַטן־פֿאַרבאַנד, איז לאַצמאַן אַנטלאָפֿן פֿון ליטע און געקומען קיין קאַזאַכסטאַן; שפּעטער האָט ער געדינט אין דער רויטער אַרמיי, געווען אויפֿן פֿראָנט. נאָך דער מלחמה האָט לאַצמאַן געלעבט אַ צײַט אין דער הויפּט־שטאָט פֿון קאַזאַכסטאַן אַלמאַ־אַטאַ און אין 1947 זיך אומגעקערט קיין ליטע. געדרוקט לידער און סקיצן אין דער מאָסקווער צײַטונג ”אייניקײַט“. אין 1948 איז ער געווען רעפּרעסירט און זיך אומגעקערט פֿון פֿאַרשיקונג אין 1956. געווען אַ מחבר פֿון וואַרשעווער ”ייִדישע שריפֿטן“ און פֿון יאָר 1961 — אין מאָסקווער ”סאָוועטיש היימלאַנד“. די הויפּט־טעמעס פֿון זײַנע פּאָעטישע ווערק זײַנען געווען ליטע, ווילנע, פּייזאַזש־ליריק. אין 1971 איז יהושע עולה געווען קיין ישׂראל. געלעבט און געשטאָרבן אין ראשון־לציון.
יהושע לאַצמאַן
אין ווילנע בײַ נאַכט
די גאַסן ציִען אויס די קני
אונטער די לאָמפּן־שטערנס, בײַ דער העלער שײַן.
אַרום די בערג, ווי שווערע, פֿעטע קי,
פֿאַרשיכּורט פֿון בענזין, די אויטאָס שלאָפֿן אײַן.
דעם טײַך, דעם שטראָם עס שטערט אין שלאָף דער בריק,
אַ דאַמפֿער שווימט, פֿאַרטראַכטערהייט ער שווימט.
פֿון ערגעץ אַ טראָלייבוס קומט צוריק
צום אַלטן הויז, פֿון דורות אויסגעקרימט.
אַ פֿרוי אײַלט שנעל אַהיים שוין שפּעט.
דאָרט רעדט דער ראַדיאָ. געווען איז אַ קאָנצערט.
און איצט מע רעדט: ס׳איז לאַנד מיט לאַנד אַוועק אין אַ געוועט,
ווער ווײַטער זעט, ווער פֿריִער הערט…
ס׳האָט די לבֿנה שוין דעם האָריזאָנט פֿאַרלאָזט.
שטרענג אָן דאָס אויג, וועסט זען — זי איז נאָך דאָ!
עס שמעקט מיט וואַסער
און מיט ליים, מיט מאָך, מיט גראָז —
אַ טורעם ציילט אַרײַן דער נאַכט איר לעצטע שעה.
און דאָ אין סקווער שטרענקט לענין אויס זײַן האַנט.
ער איז שוין וואַך, ער גלייבט, ער טרוימט, ער האָפֿט,
ער זאָגט „גוט מאָרגן דיר‟ דעם גאַנצן לאַנד,
און אַרום אים שטייט ווילנע אויף פֿון שלאָף.
1958
פֿרילינגדיקער שניי
ווידער, ווידער ווײַסע שנייען,
שיט דער שניי אַ גאַנצן טאָג.
מײַנע הענט אין שניי צעגייען,
זיי פֿאַרלירן זייער וואָג.
ווערן מײַנע הענט צוויי פֿליגל,
פֿלי איך אום סײַ נעכט, סײַ טעג,
ווערן שנייעלעך מײַן וויגל
און פֿאַרוויגן זיך אין וועג.
לאַנג דער וועג, מיט שניי באַשאָטן,
שנייען — פֿרילינגס זײַנען זיי,
און מײַן יוגנט איז פֿאַרקנאָטנט
אין אַ פֿרילינגדיקן שניי.
ניט קיין שניי, — עס פֿאַלן שטערן,
יעדער שטערן רופֿט מיך, ווינקט,
ביז פֿון שטערן זונען ווערן,
און מײַן האַרץ אויך זוניק יונג.
אויך אין אָוונט זונען נײַע,
אויסגעהאָפֿטענע פֿון שניי.
ווערט די וועלט מיר אַזאַ פֿרײַע,
אַזאַ וואַרעמע — פֿון שניי.
1963
סאָנעט
איך גיי אויף דער ערד ווידער פֿרילינג,
וואָס קומט אַלע יאָר און ווערט ייִנגער.
איך טראָג אין מײַן האַרצן אַ צווילינג —
די פֿרייד און די פּײַן פֿון אַ זינגער.
עס שפּריצט מיר די זון פֿון די פֿינגער
און פֿלעכט מיר די האָר אויס אין שטראַלן.
מײַן גוף ווערט אַלץ גרינגער און גרינגער
ביז ס׳ווערט מײַן געוויכט ווי פֿאַרפֿאַלן.
איך עפֿן פֿאַרזיגלטע קוואַלן,
איך טרינק זייער ברויזנדיק וואַסער.
בײַם הילך פֿון פֿאַנפֿאַרן, וואָס שאַלן,
כ׳ווער מידער, כ׳ווער שטילער און בלאַסער.
און ווען ס׳איז דער פֿרילינג פֿאַרשווינדן,
דער זומער מײַן רײַפֿקייט נעמט צינדן.
אַ ליד
אויף אַ קליינינק צווײַגעלע,
אויף אַ קוסט, בײַם בוים,
זיצט אַ ברעקל פֿייגעלע
און באַוועגט זיך קוים.
קומט אַ פּיטשינק ווינטעלע:
„פֿייגעלע, דו מײַן!‟
וויגט און וויגט דאָס צווײַגעלע,
דרעמלען ביידע אײַן.
טרוימט און טרוימט דאָס פֿייגעלע,
זוניק איז זײַן טרוים.
פֿעסט און שטאַרק דאָ קוסטיקל
האַלט זיך בײַ דעם בוים.
ווערט דאָס קליינע פֿייגעלע
פֿול מיט פֿרייד אָן סוף,
און עס זינגט זײַן לידעלע,
און עס זינגט פֿון שלאָף.
אייביק
ניט דו וועסט זײַן, ניט איך וועל זײַן,
וווּ זײַנען מיר אַמאָל געווען?
און אַנדערש וועט ניט זײַן די שײַן,
ניט הייסער וועט אויך זײַן דער ברען,
וואָס האָט אין הערצער אונדז געגליט,
געשטופּט אין וועג, באַפֿוילן גיין
אָן אַ וווּהין, מיט פֿלינקע טריט,
געיאָגט פֿון היץ, פֿון זיך אַליין.
געיאָגט! און ס׳וועט אַ שטיין, אַ בוים,
אַ היגל ערגעץ אין אַ וואַלד
דערטראָגן אונדזער יוגנטטרוים,
אַז אַלץ וואָס לעבט, ווערט קיין מאָל אַלט.
אַ שטערן וועט אין בלויע נעכט
געפֿינען ווען זײַן נײַעם וועג
באַגינענס בינדן אין געפֿלעכט,
אין ווײַסע מאָרגנס — נײַע טעג.
ניט דו וועסט זײַן, ניט איך וועל זײַן,
און דאָך, ווײַל מיר זײַנען געווען,
מיר וועלן אין דער וועלט אַרײַן
מיט אונדזער שײַן, מיט אונדזער ברען.
Yiddish Branzhe 